Biuro Informacji Kredytowej – najbardziej znana instytucja ewaluująca potencjalnych kredyto i pożyczkobiorców. Zapewne wiesz o jej istnieniu, pytanie tylko czy Twoja wiedza opiera się na domniemaniach, czy na faktach. Jeśli chcesz poznać te drugie, koniecznie przeczytaj przygotowany przez Nas artykuł. Znajdziesz w nim dosłownie wszystko o BIK.

Mity, czyli czym NIE JEST BIK?

    Biuro Informacji Kredytowej nie jest listą nierzetelnych dłużników, jak przyjęło się sądzić. Tę funkcję pełnią tzw. bazy gospodarcze, takie jak BIG Info Monitor, Krajowy Rejestr Długów (KRD) i Rejestr Dłużników ERIF. BIK nie jest też instytucją zbierającą dane o nieterminowo spłacanych kredytach i pożyczkach. Informacje znajdujące się w BIK są w 80% pozytywne i dotyczą rzetelnych kredytobiorców (terminowo spłacających swoje zobowiązania), a nawet zwyczajnych konsumentów, którzy nigdy żadnych zobowiązań nie mieli (ale jakimiś się interesowali). BIK nie jest także bazą informacji o osobach, którym nie należy udzielać kredytów czy pożyczek. Każdy bank/firma pozabankowa bowiem interpretuje dane z BIK według własnego schematu, a na rynku pozabankowym są jeszcze firmy, które z BIK nie współpracują.

Czym więc jest BIK?

Biuro Informacji Kredytowej jest bankiem informacji o osobach korzystających (i/lub) planujących korzystać z produktów finansowych takich jak kredyty i pożyczki. Dostarcza bankom, SKOKom i firmom pozabankowym niezbędnych danych dotyczących historii kredytowej i pożyczkowej konsumentów zainteresowanych ich ofertą. Tym samym pomaga im w ocenie ryzyka kredytowego oraz podjęciu decyzji o udzieleniu kredytu/pożyczki, a także warunkach przyznania pomocy finansowej.
Jeżeli myślałeś, że BIK jest instytucją o negatywnym wydźwięku, myliłeś się. Biuro Informacji Kredytowej pomaga budować pozytywną historię kredytową, a tym samym uzyskiwać lepsze warunki finansowe dla kredytów i pożyczek (konsumenci z dobrym scoringiem BIK otrzymują lżej oprocentowane kredyty w bankach). Dodatkowo zabezpiecza przed wyłudzaniem kredytów na dane z zagubionych dokumentów tożsamości (osoby posiadające profil w BIK mogą łatwo zastrzec w systemie dokumenty, a także szybko zobaczyć, czy te nie były użyte przez niepowołane osoby).

Czyje dane widnieją w BIK?

Do BIKUu trafiają dane wszystkich osób, które:

  • wnioskują (lub kiedykolwiek wnioskowały) o pożyczkę bankową, kredyt hipoteczny, leasing czy pożyczkę pozabankową tzw. chwilówkę (nawet jeśli nie otrzymały pomocy finansowej)
  • posiadają (lub kiedykolwiek posiadały) limit kredytowy w rachunku lub na karcie kredytowej (niezależnie od tego, w jaki sposób go wykorzystują/ywały i czy spłacają/ały go w terminie czy nie)
  • posiadają aktywny kredyt/pożyczkę (zarówno w banku jak i w firmie pozabankowej)
  • posiadają zamknięty (spłacony/wypowiedziany) kredyt czy pożyczkę (jak wyżej)
  • kupiły sprzęt (AGD/RTV/elektronikę) na raty TU UWAGA: Abonament, „w ramach którego” otrzymałeś telefon za złotówkę, również jest zakupem ratalnym (zauważ, że na fakturze widnieją dwie różne opłaty – abonament i raty za sprzęt)

Jakie dane trafiają do BIKu ?

Do BIKu trafiają wszystkie informacje o incydentach finansowych, które wiążą się z przedstawieniem danych z dowodu osobistego. Oznacza to, że każda podpisana z bankiem, SKOKiem czy firmą z sektora pozabankowego umowa (kredytowa, pożyczkowa, leasingowa, ratalna, abonamentowa) z automatu pojawia się w bazie BIK oraz podlega tzw. monitoringowi spłat. Do Biura Informacji Kredytowej wysyła się nie tylko informacje o zawartych umowach, ale również otwieranych wnioskach.

Oznacza to, że jeśli:

  • wnioskowałeś o limit w rachunku/kartę kredytową/pożyczkę/kredyt za pośrednictwem bankowości elektronicznej
  • zgodziłeś się na przedstawienie zindywidualizowanej oferty kredytowej przez konsultanta telefonicznego
  • szukałeś pomocy finansowej u pośrednika
  • pytałeś o możliwość zakupu sprzętu na raty

zgodziłeś się na poręczenie kredytu i wnioskowałeś o niego z osobą, której chciałeś zostać żyrantem
… to informacja na ten temat w 80% widnieje w BIK. Wyjątkiem jest sytuacja, w której szukałeś pomocy finansowej anonimowo, nie godząc się (świadomie lub nie) na przetwarzanie danych osobowych.

Jak długo BIK przechowuje dane?

    Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. W większości przypadków Biuro Informacji Kredytowej gromadzi i przechowuje informacje przez cały okres trwania umowy o produkt finansowy (limit kredytowy w rachunku, kratę kredytową, kredyt konsumpcyjny/konsolidacyjny/hipoteczny/studencki, pożyczkę gotówkową czy leasing).
O ile klient wyraził na to zgodę, dane dot. wywiązywania się z umowy przechowywane są również po jej wygaśnięciu, przez okres wskazany w zgodzie na przetwarzanie danych przez BIK (może on wynieść od kilku miesięcy do nawet kilkunastu lat). Warto wspomnieć, że zgoda ta może być udzielona przez pożyczkobiorcę nieświadomie – często umieszcza się ją w treści umowy o produkt finansowy.

W przypadku gdy pożyczkobiorca dopuścił się zalegania ze spłatą raty czy pożyczki przez okres dłuższy niż 60 dni od jej umownego terminu, informacja na ten temat jest przechowywana przez BIK przez 5 lat nawet jeżeli pożyczkobiorca nie wyraził zgody na przetwarzanie danych w BIKu. Wypada dodać, że umieszczenie takiej wzmianki w bazie Biura Informacji Kredytowej musi być poprzedzone wysłaniem powiadomienia o zaległości oraz możliwości przetworzenia danych na jej temat bez zgody pożyczkobiorcy, od którego można się odwołać w terminie 30 dni.

Zdolność a wiarygodność kredytowa

    Większość konsumentów uważa, że Biuro Informacji Kredytowej decyduje o zdolności kredytowej. Nie jest to prawdą. Na zdolność kredytową wpływa stosunek wysokości zarobków do wydatków, stabilność zatrudnienia oraz wiek – to te czynniki decydują o tym, jak duży kredyt czy pożyczkę można wziąć oraz na jaki okres. Zdolność kredytowa nie jest jednak równoznaczna z ocenianą przez BIK wiarygodnością kredytową, a tym samym realną możliwością wzięcia pożyczki/kredytu. Często zdarza się tak, że osoby o bardzo dużej zdolności kredytowej mają ograniczone możliwości zaciągania kredytów i pożyczek, ze względu na małą wiarygodność. Co ciekawe, osoby o większej wiarygodności, a mniejszej zdolności kredytowej mają większe szanse na otrzymanie kredytu czy pożyczki w banku od osób o małej wiarygodności (dotyczy to nie tylko osób, które nie wywiązywały się rzetelnie z zawartych przez nie umów, ale również takich, które ich nigdy nie zawierały).

Tajemniczy scoring

    Biuro Informacji Kredytowej dokonuje oceny wiarygodności kredytowej konsumenta na podstawie aktualnych oraz archiwalnych danych jego historii kredytowej. W oparciu o skomplikowany algorytm (którego działanie znają jedynie osoby bardzo wtajemniczone) BIK wylicza tzw. scoring. Prezentowany jest on w dwóch formach, gwiazdek oraz oceny punktowej. Zależność pomiędzy ilością punktów, a liczbą gwiazdek scoringu BIK jest następująca:

  • 192-279 punktów - 1 gwiazdka
  • 280-367 punktów - 2 gwiazdki
  • 368-455 punktów - 3 gwiazdki
  • 456-543 punktów - 4 gwiazdki
  • 544-631 punktów - 5 gwiazdek

Oczywiście, im więcej punktów/gwiazdek, tym większa jest wiarygodność klienta i na odwrót.

W tym miejscu warto podkreślić pewną prawidłowość. Banki i SKOKi zwracają uwagę nie tyle na liczbę gwiazdek, co ilość punktów. Każdy z nich indywidualnie ustala minimalną ilość punktów, jaką musi posiadać klient, aby otrzymać poszczególny typ kredytu. Firmy z sektora pozabankowego zaś rzadziej zwracają uwagę na punkty. Częściej oceniają możliwość przyznania pomocy finansowej klientom na podstawie liczby gwiazdek, jakimi Ci mogą się pochwalić.

Co wpływa na scoring i w jaki sposób?

    Na scoring BIK wpływa bardzo duża liczba czynników. Pierwszy z nich to stosunek jakości Twoich danych do jakości danych osób o podobnych zachowaniach finansowych. Inaczej mówiąc, Twój profil BIK jest porównywany do informacji o osobach z podobnym profilem (w tym samym przedziale wiekowym, z podobną historią kredytową i aktywnymi produktami finansowymi).

Następnym czynnikiem, który wpływa na scoring jest liczba aktywnych oraz zamkniętych kredytów, pożyczek i kart kredytowych. Osoba posiadająca zbyt wiele (w ocenie algorytmu BIK) zobowiązań (nawet regularnie spłacanych) ma dużo gorszy scoring od tej, która tych zobowiązań ma niewiele (a ma drobne opóźnienia) lub nie ma ich wcale (ma tzw. zerową historię kredytową). Granica pomiędzy optymalną – działającą pozytywnie, a zbyt dużą liczbą kredytów i pożyczek – o wpływie negatywnym, jest łatwa do przekroczenia.

Jeśli mowa o liczbie kredytów i pożyczek, trzeba też wspomnieć o ilości i częstotliwości zapytań kredytowych i pożyczkowych, które również są bardzo istotne dla wyniku scoringu. Tutaj znaczenie ma ich jakość. Jeśli zapytania dotyczyły np. kredytu hipotecznego, działają na scoring raczej neutralnie. Wnioski o pożyczki konsumpcyjne i karty kredytowe są oceniane inaczej. Duża ich liczba w krótkim czasie ma negatywny wpływ na scoring (oznacza, że pytałeś o pomoc finansową w kilku miejscach, gdzie Ci jej odmówiono). Częste zapytania pożyczkowe (nawet akceptowane) również nie oddziałują pozytywnie na ocenę BIKu (wskazują na to, iż nie masz płynności finansowej). W przypadku, gdy okres częstych zapytań zostanie zamknięty np. ze względu na kredyt konsolidacyjny, BIK podwyższa scoring, jeśli nie odnotuje kolejnych wniosków pożyczkowych przez dłuższy czas (kilka – kilkanaście miesięcy).  

Oczywiście, na scoring wpływa również historia kredytowa, czyli dane odnośnie spłat aktywnych oraz zamkniętych/wypowiedzianych kredytów, pożyczek, kart kredytowych i limitów w rachunku. Jednoznacznie pozytywny wpływ mają wszelkie płatności w terminie oraz przed nim (UWAGA: Informacja o racie wpłaconej przed terminem bądź nadpłacie jest odnotowywana jako spłata w terminie i nie poprawia scoringu BIK). Jednoznacznie negatywnie oddziałują wszystkie incydenty płatności po terminie. Płatności w ogóle nie dokonane (przekazane do windykacji) potrafią drastycznie obniżyć punktację BIK. Jeśli dotyczą dużych kwot, potrafią „upośledzić” scoring BIK na bardzo długi czas – nawet kilka lat po wystąpieniu zdarzenia, spłacie zobowiązania i poprawie sytuacji finansowej.

    Biuro Informacji Kredytowej to specyficzna instytucja, której tajemnice działania znają jedynie najbardziej oddani pracownicy (zobowiązani do zachowania poufności informacji). Niemniej jednak, czytając ten artykuł, z pewnością odkryłeś kilka faktów na temat BIK, o których do tej pory mogłeś mówić w kontekście sekretów. Mamy nadzieję, że wykorzystasz informacje z tego tekstu w sposób pozytywny i od dziś będziesz dbał o swój profil w BIK w należyty sposób.